بررسی صفات نکوهیده اخلاقی در دفتر اول، دوم وسوم مثنوی مولانا

مرتضی رضائی زاد

دانشگاه فرهنگیان، ایران

مولانا نمونه‌ای از جان‌های تلاشگر و سخت‌کوش است که می‌خواهد انسان را از بندهای کهن رهایی بخشد. در آفاق فکری و کائنات اندیشه و آرمان‌ شهر معنوی مولانا، اخلاق اسلامی و انسانی جایگاه رفیعی دارد. مثنوی درواقع دانش‌نامه‌ای معنوی است که به ترسیم اخلاق می‌پردازد. مولوی قالب داستان‌های خود را وسیله‌ای برای بیان مؤثر افکار و عقاید خویش برمی‌گزیند و به‌تبع آن انسان را به‌سوی داشتن اخلاق و منش بهتر رهنمون می‌سازد. پرسش‌هایی که این پژوهش بر مبنای آن‌ها بنیاد نهاده شد این است که؛ مولانا کدام مضامین اخلاقی را در مثنوی در نظر داشته است؟ باوجود این‌که در نگاه اوّل، این اثر، کتابی عرفانی می‌باشد، چه صفات نکوهیده‌ای در آن ذکرشده است؟ در این پژوهش پس از بررسی دفترهای اوّل، دوم و سوم مثنوی، تعداد 63 صفت نکوهیده­ی اخلاقی شناسایی گردید و فراوانی و میزان درصد حضور هریک مشخص شد. آموزه‌های اخلاقی مولانا در مثنوی، تحت تأثیر قرآن و احادیث قرارگرفته است. زبان ساده‌ی راوی، سادگی و بی‌پیرایگی لفظی، معنی ژرف و سهل و ممتنع اشعار، از ویژگی‌های بارز این شاهکار ادبی هستند.

چکیده بالا بخشی از مقاله ای است که در اولین کنفرانس بین المللی بررسی مسائل جاری زبان ها، زبان شناسی، ترجمه و ادبیات (WWW.TLLL.IR) ، 15-14 بهمن 1395،  اهواز، پذیرفته شده است.