دکتر فاطمه غلامی (دانشگاه شیراز، ایران) و دکتر حسینعلی قبادی (دانشگاه تربیت مدرس، ایران)
ادبیات، نهادی اجتماعی است که برخاسته از جامعه و مؤثر بر آن است. با وجود نظریه های متفاوت در زمینة جامعه شناسی هنر و ادبیات، بیشتر منتقدان تأثیر متقابل این دو نهاد بر یکدیگر را پذیرفتهاند. در واقع میتوان گفت؛ پدیدهها و تحولات هر جامعه، به گونه های متفاوت در آیینه ادبیات آن پدیدار میگردد. بیگمان نفت به عنوان پدیدهای نوظهور اما مهم سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، در تاریخ یکصد سالة اخیر کشور ما آثار پیدا و پنهان فراوانی داشتهاست. یکی از وقایع مهم دراین باره، کودتای 28 مرداد 1332 است که برای مقابله با ملی شدن صنعت نفت روی داد و آن را «کودتای نفت» نامیدهاند. این واقعه و پیامدهای آن، افزون بر نمود گسترده در عرصة ادبیات داستانی، رویکردها و گرایش هایی نیز در عرصه داستان نویسی ایجاد کرد، که مهمترین آنها، گرایش به نوعی سمبولیسم اجتماعی اضطراری بود. این مقاله به چگونگی بازتاب و پرداخت مضامین فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نفت در رمان « همسایه ها»، نوشتة احمد محمود، پرداختهاست. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و در چارچوب نظریه نقداجتماعی، رمان همسایه ها را مطالعه میکند. نتیجة اجمالی پژوهش نشان میدهد که رمان همسایه ها در دوره زمانی مشخص، موفق شدهاست با ژرفکاوی، اوضاع عمومی بخشی از جامعه ایران را در برهة ملی شدن صنعت نفت و پس از کودتای بیست و هشت مرداد سی و دو بهخوبی تبیین نماید.
چکیده بالا بخشی از مقاله ای است که در اولین کنفرانس بین المللی بررسی مسائل جاری زبان ها، زبان شناسی، ترجمه و ادبیات (WWW.TLLL.IR) ، 15-14 بهمن 1395، اهواز، پذیرفته شده است.
